Makale

Makale

Fehim Paşa’nın Gölgesinde 1895 Pangaltı Hadisesi; Algılar ve Gerçekler

The 1895 Pangaltı Incident in the Shadow of Fehim Pasha; Perceptions and Realities

Aydın BAYARSLAN
Yıl 2026, Sayı 22, Sayfalar:141-162

In the incident that took place in Pangaltı, Istanbul, in 1895, known in history as the Pangaltı Incident, one person was killed and twelve people were injured. This article examines why the event occurred, who the perpetrator was, and its consequences. By using Ottoman and American archival documents together with newspapers of the period, the differences between the literature and the facts have been revealed. In particular, the allegations that Fehim Pasha was involved in the incident were compared with the narratives of journalists and writers of the period, and the event was analysed through different sources. Safranbolulu Mustafa was captured as the perpetrator; during the court process, despite the lack of evidence, he was sentenced to death, and his sentence was later commuted to penal servitude. The Pangaltı Incident is a multidimensional event reflecting the media, legal, and political dynamics of the period. With elements such as an unproven crime, manipulative press, fake news, censorship, press control, trials initiated by instruction, and the association of Fehim Pasha with the event, the incident can be evaluated as a unique narrative of Ottoman history.

1895’te İstanbul Pangaltı'da meydana gelen ve tarihte Pangaltı Hadisesi olarak bilinen olayda, bir kişi ölmüş ve on iki kişi yaralanmıştır. Bu makale, olayın neden gerçekleştiğini, failin kim olduğunu ve sonuçlarını inceler. Osmanlı ve Amerikan arşiv belgeleri ile dönem gazeteleri kullanılarak, literatür ve gerçekler arasındaki farklılıklar ortaya konmuştur. Özellikle Fehim Paşa'nın olaya karıştığı iddiaları, dönemin gazetecilerin ve yazarların anlatılarıyla karşılaştırılmış, olayın farklı kaynaklardan analizi yapılmıştır. Fail olarak Safranbolulu Mustafa yakalanmış, mahkeme sürecinde delil yetersizliğine rağmen idam cezasına çarptırılmış, cezası kürek cezasına çevrilmiştir. Pangaltı Hadisesi, dönemin medya, hukuk ve siyaset dinamiklerini yansıtan çok yönlü bir olaydır. Kanıtlanamayan suç, manipülatif basın, sahte haberler, sansür, basın kontrolü, talimatla başlayan mahkemeler, Fehim Paşa’nın olayla ilişkilendirilmesi gibi unsurlarıyla hadise; Osmanlı tarihinin özgün bir anlatısı olarak değerlendirilebilir.